Stanisław Dobosiewicz

Stanisław Dobosiewicz urodził się 28 października 1910 roku w Makowie Mazowieckim, małym miasteczku leżącym na północ od Warszawy. Studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie pracował kilka lat jako nauczyciel. Wkrótce po zajęciu Mazowsza przez Niemców podczas kampanii wrześniowej, 17 września 1939 roku został aresztowany w Mińsku Mazowieckim. Po dwutygodniowym pobycie w ostrołęckim więzieniu został zwolniony, ale od tego czasu znajdował się na niemieckiej liście proskrypcyjnej. 6 kwietnia 1940 roku został ponownie aresztowany w ramach akcji skierowanej przeciwko polskiej inteligencji i osadzony w obozie w Działdowie (Soldau). 17 kwietnia został przetransportowany do obozu w Dachau, a pod koniec maja do Gusen I, podobozu, wchodzącego w skład kompleksu obozowego Mauthausen-Gusen, gdzie był jednym z pierwszych więźniów i otrzymał numer 166.

Początkowo Dobosiewicz pracował przy budowie podobozu, później trafił do tak zwanego Steinmetzkommando — komanda zajmującego się obróbką kamienia. W obozie przebywał do wyzwolenia 5 maja 1945 roku. W czasie swojego pobytu w obozie organizował życie kulturalne i był współzałożycielem konspiracyjnej, lewicowej organizacji podziemnej. Był również współorganizatorem kursów dokształcających dla współwięźniów: uczył historii sztuki, literatury i ekonomii. Po wyzwoleniu wiosną 1945 roku jakiś czas przebywał w Austrii, gdzie działał w Komitecie Polskim, zajmującym się organizacją powrotu byłych więźniów do kraju.

Po powrocie do Polski Dobosiewicz pracował w oświacie, zorganizował sieć szkół na ziemiach zachodnich, aktywnie wspierał wprowadzenie reform oświatowych, a także był współtwórcą projektu „Tysiąc szkół na tysiąclecie Polski“. Ponadto był jednym z autorów reformy szkolnej z 1961 roku, która doprowadziła do utworzenia ośmioklasowych szkół podstawowych. Przez wiele lat był również przewodniczącym warszawskiej społeczności byłych więźniów Mauthausen. Dobosiewicz napisał serię monografii kompleksu obozowego Mauthausen-Gusen.

Stanisław Dobosiewicz zmarł 18 maja 2007 roku w Warszawie.