Spuścisna i archiwum

Przykład teczki archiwalnej

W 2006 roku Stanisław Dobosiewicz przekazał część swych zbiorów Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. Zespół ten został przez Fundację na nowo sklasyfikowany. Składa się ze 180 jednostek archiwalnych, jest niekompletny a skład procentowy akt trudny do ustalenia. Granice chronologiczne obejmują następujące lata: 1927, 1940, 1942-1950, 1958, 1960, 1962- 1968, 1970-1985, 1987, 1988, 1990, 1994-1996, 1999-2001, 2005.

80% stanowi korespondencja prywatna twórcy zespołu, jak również wspomnienia, pamiętniki, notatki, fotografie, rysunki, wiersze, piosenki, udostępnione Dobosiewiczowi z prywatnych zbiorów byłych więźniów obozu koncentracyjnego Mauthausen-Gusen. W oparciu o te materiały stworzył najobszerniejszą, jak dotychczas, składającą się z czterech tomów, monografię KL Mauthausen-Gusen, w której przedstawił różne aspekty życia w obozie.
Materiały archiwalne znajdujące się w posiadaniu Fundacji można podzielić na następujące grupy rzeczowe:

  • Pierwsza grupa akt jest ściśle związana z osobą Stanisława Dobosiewicza – materiały biograficzne, opracowania i własne teksty.
  • Druga grupa to korespondencja prywatna do twórcy zespołu. Zawiera ona informacje, których brakowało w literaturze obozowej i materiałach archiwalnych. Weryfikuje opis życia więźniów. Dzięki tej korespondencji, uwagom i sugestiom, problematyka książek została wzbogacona, a wiele informacji w nich zawartych skorygowanych.
  • Trzecią grupę akt stanowią wspomnienia i relacje byłych więźniów obozu Mauthausen-Gusen, udostępnione twórcy zespołu z ich prywatnych zbiorów. Autorzy przedstawiają między innymi ruch oporu wewnątrz obozu, próby ucieczek oraz sposoby zachowania życia i godności.
  • Czwartą grupą akt są uwagi byłych więźniów do książek Stanisława Dobosiewicza.
  • Piątą grupę akt stanowią materiały archiwalne ukazujące różne przejawy działalności kulturalnej, artystycznej i samokształceniowej więźniów Mauthausen-Gusen: rysunki, grafiki, wiersze, poezję obozową, piosenki.
  • Szóstą grupę stanowią fotografie z życia więźniów w obozie, fotografie wykonane po wojnie, dokumentujące działalność kombatancką byłych więźniów (spotkania, odwiedziny obozu).
  • Siódma grupa to materiały dotyczące obozu Mauthausen-Gusen (powstania, organizacji obozu, eksperymentów pseudomedycznych) oraz zeznania niemieckiej załogi obozu.

Ogromna większość Archiwum znajduje się jednak obecnie w rozproszeniu, między innymi w zasobach Archiwów Państwowych, w Klubie Byłych Więźniów Politycznych obozów koncentracyjnych Mauthausen-Gusen, który działa w ramach Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, czy też w Gedenkdienstkomitee Gusen w Austrii.