Społeczność więźniarska

Więźniowie tworzyli swoisty rodzaj społeczności, różnorodnej narodowościowo, charakterologicznie, intelektualnie ale połączonej tym samym losem i podporządkowanej tym samym regułom życia obozowego, za złamanie których groziła śmierć.

System tzw. samorządu, który dawał części więźniów władzę nad pozostałymi wielokrotnie prowadził do wynaturzeń. Taki też był zamysł SS, więzień stawał się katem dla współwięźnia. Nierzadko wśród więźniów pojawiały się nieufność, zazdrość i przemoc, które wynikały z miejsca zajmowanego w ścisłej hierarchii obozowej. Ciąga walka o przetrwanie potęgowała złe strony ludzkiego charakteru.

Po 1942 roku, gdy zaczęto masowo wykorzystywać więźniów do pracy, władze obozowe zezwalały na niewielką aktywność społeczną, szczególnie więźniom niemieckim. Ci organizowali w czasie wolnym głównie zajęcia sportowe.

Największą aktywnością społeczną w obozie wykazywali więźniowie polscy, którzy ze względu na wyższe wykształcenie i często znajomość języka niemieckiego stanowili elitę intelektualną. Organizowali więc różnego rodzaju zajęcia dokształcające, tworzyli sztukę, otaczali opieką chłopców, którzy pojawili się w obozie po upadku powstania warszawskiego.

Wszelkie przejawy życia społecznego prowadziły do integracji i nawiązywania przyjaźni. Było to niezwykle istotne ponieważ więźniowie spędzali ze sobą cały czas. Wsparcie współtowarzyszy pozwalało przetrwać trudne chwile, zmęczenie ciężką pracą, głód, znacznie ułatwiło życie codzienne. Więźniowie dodawali sobie otuchy, a rzadkie przerwy w pracy wykorzystywali do snucia planów na przyszłość na wolności. Nierzadko nawiązywali trwałe przyjaźnie. Łączyło ich wzajemne zaufanie, wspomagali się duchowo, dzielili zdobytym z narażeniem życia pożywienia.